1983: La claustra Son Jon vegn recepida en la glista dals bains culturals mundials da l’UNESCO

Dapi l'onn 1983 bain cultural mundial

En l'occasiun da la tschantada dal comité per ils bains culturals mundials ils 5 fin 9 da december 1983 a Firenza vegn la claustra Son Jon da las mungias benedictinas recepida en la glista dals bains culturals munials da l'UNESCO. Il medem mument vegn recepì er l'areal da la claustra da Son Gagl e la citad veglia da Berna, dentant er lieus cun nums enconuschents sco Macchu Pichu e Tadsch Mahal.


Motivaziun da la recepziun en la glista dals bains culturals mundials da l'UNESCO

Il tgirader da monuments Hans Rutishauser motivescha la recepziun sco segua: „La claustra Son Jon a Müstair è ina perditga unica da l'art e da la cultura carolingica. La baselgia cun trais apsidas è sa mantegnida cumplettamain, cun excepziun dal palantschieu sur e da la tettaglia. L'unitad tranter l'edifizi carolingic e sia decoraziun vala sco unica en l'entir' Europa. Ils stgavaments cuntinuants furneschan enconuschientschas fundamentalas davart l'istorgia da la construcziun da la claustra. En pli posseda la claustra in equipament impurtant dal temp medieval classic e tardiv, sco er dal temp baroc.“

(H. Rutishauser, 8.11.1982, in: Convention concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage. Nomination to the World Heritage List).


Perditga da la culminaziun cristiana, patrimoni cultural da l'umanitad

La claustra Son Jon a Müstair è ina perditga da la culminaziun cristiana enturn l'onn 800, in patrimoni cultural da l'umanitad sur ils temps vi. Ella è bler dapli co be in monument, ella è in patrimoni cultural vevent. Anc oz vivan mungias en la claustra en il ritmus reglà dal „ora et labora et lege“ benedictin.


Il fatg che l'entir areal da la claustra - e betg be la baselgia - è mess sut protecziun, è sa mussà sco prudent. D'impurtanza mundiala èn il pli grond e pli bain mantegni ciclus da frescos dal temp medieval tempriv ed ils maletgs romanics en la baselgia claustrala. En la baselgia stat en pli la pli veglia statua monumentala da Carl il Grond ch'era stada colurada ina giada. Grazia a las perscrutaziuns archeologicas han ins chattà dentant er anc autras sensaziuns. La chapella da la sontga crusch ch'ins aveva prendì  per romanica, è sa mussada sco vair juvel da l'architectura e da l'art carolingica. La Tur Planta n'è betg vegnida construida da l'abadessa Angelina Planta la fin dal 15-avel tschientaner, sco supponì l'emprim. Ella serviva gia en il 10-avel tschientaner sco tur abitada e tur da defensiun. En la perscrutaziun da chastels è la senza parallelas. La residenza da l'uvestg dal 11-avel tschientaner è anc conservada per buna part e cumpiglia la scharmanta chapella dubla dals sontgs Ulrich e Nicolaus.


Las perscrutaziuns archeologicas da blers onns han manà a l'encletga dal svilup architectonic dal cumplex da la claustra e furneschan adina puspè novas enconuschientschas e resultats che fan be sa smirvegliar.


Sustegn tras la fundaziun ed amis

Numerus experts procuran cun sustegn da la Fundaziun "Pro Kloster St. Johann in Müstair" e cun la societad dals amis da la claustra, che la claustra cun ses stgazis d'art vegnia mantegnida e perscrutada e che las scuvertas las pli novas vegnan fatgas accessiblas al public.


Networking

Impurtant è er il barat ed il contact cun ils auters patrimonis mundials da l'UNESCO. En Svizra datti regularmain inscunters cun represchentantas e represchentants da quests lieus unics. Er la plattafurma turistica UNESCO Destination Schweiz fa il pussaivel da render enconuschent ils lieus dals patrimonis mundials en Svizra. La claustra Son Jon cultivescha en pli ina partenanza cun la claustra da Lorsch en Germania che tutga er ella tar ils patrimonis degns da protecziun da l'UNESCO.